Rozdział 5 - Umiejętności w zakresie łączności kryzysowej

Wprowadzenie

Operator łączności kryzysowej musi dołożyć wszelkich starań, aby każda wiadomość dotarła do właściwego odbiorcy — szybko, dokładnie i bez zbędnych komplikacji. Na zdolność do osiągnięcia tego celu wpływa wiele czynników, w tym własne umiejętności operatorskie, zastosowana metoda łączności, różnego rodzaju zakłócenia, umiejętności odbiorcy, współpraca innych osób oraz dostępność odpowiednich zasobów.

Łączność o znaczeniu życia i śmierci nie jest częścią naszej codzienności. Większość tego, co mówimy i robimy każdego dnia, nie ma potencjału, aby znacząco wpłynąć na życie lub mienie setek czy tysięcy ludzi. W sytuacji kryzysowej każda wiadomość może mieć ogromne, często niezamierzone konsekwencje. Niejasna wiadomość — lub taka, która zostanie zmieniona, opóźniona, dostarczona do niewłaściwej osoby albo niedostarczona w ogóle — może mieć katastrofalne skutki.

Słuchanie

Słuchanie stanowi co najmniej 50% procesu komunikacji. Należy zdyscyplinować się, aby skupić się na zadaniu i wyeliminować rozpraszacze. Jeśli uwaga zostanie odwrócona w niewłaściwym momencie, możesz przeoczyć kluczową wiadomość. Słuchanie oznacza także unikanie niepotrzebnych transmisji. Jak powiedział ktoś mądry: „Człowiek ma dwoje uszu i jedne usta — powinien więc słuchać dwa razy więcej, niż mówić.” Podczas gdy po raz czwarty w ciągu godziny pytasz „Kiedy dotrą łóżka?”, ktoś inny w sytuacji zagrożenia życia może nie być w stanie wezwać pomocy.

Czasami zadanie słuchania jest utrudnione przez hałas. Możesz pracować w głośnym otoczeniu, sygnał może być słaby lub inne stacje mogą powodować zakłócenia. W takich przypadkach pomocne jest użycie słuchawek, które ograniczają hałas z otoczenia i ułatwiają koncentrację na sygnale radiowym. Każdy doświadczony uczestnik dużych akcji ratunkowych potwierdzi, że słuchawki są jednym z podstawowych elementów wyposażenia w działaniach łączności kryzysowej. Przetwarzanie sygnału cyfrowego (DSP), filtry oraz inne technologie mogą również pomóc w redukcji zakłóceń.

Technika używania mikrofonu

Nawet tak prosta czynność jak prawidłowe trzymanie mikrofonu może znacząco wpłynąć na zrozumiałość przekazu. Dla uzyskania optymalnych rezultatów trzymaj mikrofon blisko policzka, lekko z boku ust. Mów w poprzek mikrofonu, a nie bezpośrednio do niego — zmniejszy to szumy oddechu oraz efekt „wybuchowych” spółgłosek, które mogą maskować mowę.

Mów normalnym, wyraźnym i spokojnym głosem. Podnoszenie głosu lub krzyczenie może prowadzić do przesterowania i zniekształceń, a nie zwiększy głośności po stronie odbiorcy. Mów w naturalnym tempie — pośpiech może powodować niewyraźną i trudną do zrozumienia mowę.

Wymawiaj słowa starannie, dbając o artykulację każdej sylaby i dźwięku. Radiostacje powinny być ustawione tak, aby normalny głos z odległości około 5 cm od mikrofonu zapewniał pełną modulację. Jeśli czułość mikrofonu jest ustawiona tak wysoko, że pełną modulację można osiągnąć, trzymając go na kolanach, będzie on również zbierał zbędne dźwięki z otoczenia, które mogą zagłuszyć lub zniekształcić Twój głos.

Dobrym wyborem jest mikrofon z redukcją szumów, który eliminuje niemal wszystkie niepożądane dźwięki tła i jest dostępny zarówno w wersji ręcznej, jak i nagłownej.

Mikrofony nagłowne stają się coraz tańsze i popularniejsze, jednak należy wybierać modele z charakterystyką kardioidalną lub innym elementem redukującym hałas. Wiele tanich mikrofonów posiada charakterystykę dookólną i zbiera zbędne dźwięki.

Nie zaleca się stosowania transmisji sterowanej głosem (VOX) w łączności kryzysowej. Zbyt łatwo o przypadkowe nadanie dźwięków z otoczenia lub komentarzy operatora, co może spowodować zakłócenie pracy sieci. Zamiast tego należy używać przycisku ręcznego lub nożnego.

Podczas pracy przez przemiennik należy odczekać chwilę między naciśnięciem przycisku nadawania a rozpoczęciem mówienia. W systemie mogą występować różne opóźnienia, w tym czas dekodowania CTCSS oraz narastania sygnału nadajnika. Niektóre przemienniki posiadają także krótki timer zapobiegający przypadkowemu załączaniu przez zakłócenia. Chwila zwłoki pozwala również radiotelefonom przenośnym wyjść z trybu oszczędzania energii. Dodatkowe opóźnienie jest konieczne w systemach połączonych przemienników, aby umożliwić wszystkim ogniwom rozpoczęcie transmisji. Krótkie odczekanie po włączeniu nadawania zapewnia przekazanie całej wiadomości i zapobiega konieczności jej powtarzania.

Na koniec — rób nieco dłuższe przerwy między transmisjami, jeśli istnieje możliwość, że inne stacje mają do przekazania pilne informacje. Wystarczy odliczyć w myślach „raz, tysiąc”.

Zwięzłość i jasność

Każda wiadomość powinna zawierać wyłącznie informacje niezbędne do jej jasnego i dokładnego przekazania. Informacje zbędne mogą rozpraszać odbiorcę i prowadzić do błędnej interpretacji. Jeśli jesteś autorem wiadomości i możesz pominąć słowo bez zmiany jej znaczenia — pomiń je. Jeśli opis przedmiotu nie wnosi nic do zrozumienia treści — pomiń go. Unikaj skrótów typu „nie ma”, „nie jest” — mogą być łatwo błędnie zrozumiane. Jeśli wiadomość przygotował ktoś inny, współpracuj z autorem, aby ją skrócić.

Twoje transmisje powinny być rzeczowe i profesjonalne — jak w przypadku dyspozytorów policji, straży pożarnej czy kontrolerów ruchu lotniczego. Nie komentuj ani nie prowadź rozmów towarzyskich. Sieć kryzysowa nie jest miejscem na nieistotne rozmowy.

Mów dokładnie to, co masz na myśli. Używaj konkretnych określeń, aby przekazać precyzyjne znaczenie. Nie mów „to miejsce, o którym rozmawialiśmy”, gdy masz na myśli „Szkołę Richardsa”. Nieprecyzyjny język może prowadzić do nieporozumień.

Przekazuj jedną pełną informację na raz. Łączenie różnych tematów w jednej wiadomości może powodować zamieszanie. Jeśli przesyłasz listę potrzebnej żywności, nie łącz jej z prośbą o worki z piaskiem — takie informacje mogą być kierowane do różnych odbiorców.

Język prosty

Krótkofalowcy często używają specjalistycznego żargonu i terminologii technicznej. W codziennej pracy zazwyczaj się rozumiemy, a ewentualne nieporozumienia nie mają większego znaczenia. W sytuacji kryzysowej może być inaczej — źle zrozumiana wiadomość może kosztować czyjeś życie.

Nie wszyscy uczestnicy działań będą rozumieli nasz slang. Nawet terminy używane przez krótkofalowców mogą różnić się regionalnie, a osoby spoza środowiska nie będą ich znały.

Z tych powodów wszystkie wiadomości podczas działań kryzysowych powinny być przekazywane prostym językiem. Należy unikać sygnałów „Q” (z wyjątkiem CW lub komunikacji międzynarodowej przy barierze językowej), kodów „10” i podobnych skrótów. Wyjątek stanowią standardowe zwroty proceduralne stosowane w sieciach łączności.

Unikaj słów o silnym ładunku emocjonalnym. Zamiast mówić „straszliwe zniszczenia i ludzie rozerwani na kawałki”, powiedz „poważne uszkodzenia i ciężkie obrażenia”.

Kontroluj tempo mówienia — zbyt szybka mowa utrudnia zrozumienie.

Fonetyka

Niektóre słowa — na przykład nietypowe nazwy miejscowości lub nazwiska — mogą być trudne do zrozumienia. Najlepszym sposobem jest ich przeliterowanie. Ponieważ wiele liter brzmi podobnie, stosuje się alfabet fonetyczny.

Aby ograniczyć konieczność powtórzeń, stosuj fonetykę przy słowach trudnych do zrozumienia lub zapisu. Standardową praktyką jest podanie słowa, powiedzenie „literuję”, a następnie jego przeliterowanie fonetyczne.

Najczęściej stosowany jest alfabet fonetyczny ITU:

Alfa, Bravo, Charlie, Delta, Echo, Foxtrot, Golf, Hotel, India, Juliet, Kilo, Lima, Mike, November, Oscar, Papa, Quebec, Romeo, Sierra, Tango, Uniform, Victor, Whiskey, X-ray, Yankee, Zulu.

Zwroty proceduralne (pro-words)

Zwroty proceduralne mają określone znaczenie i służą do oszczędzania czasu oraz zapewnienia jednoznaczności przekazu. Niektóre są używane ogólnie, inne przy przekazywaniu formalnych wiadomości. Ich znaczenie może się różnić w zależności od służby.

Znaki taktyczne

Jeśli jest to dozwolone przepisami w Twoim kraju, znaki taktyczne mogą identyfikować lokalizację stacji lub jej funkcję, niezależnie od operatora. Pozwalają na kontakt ze stacją bez znajomości znaku wywoławczego operatora i eliminują zamieszanie przy zmianach obsady.

Znaki taktyczne powinny być stosowane we wszystkich sieciach kryzysowych z większą liczbą uczestników. Mogą być nadawane przez stację kontrolną sieci i zwykle odzwierciedlają lokalizację lub funkcję. Po przypisaniu powinny być używane konsekwentnie.

Wywołanie przy użyciu znaku taktycznego

Na przykład, jeśli znajdujesz się w punkcie „Aid 3” i chcesz skontaktować się ze stacją kontrolną, powiedz „Net, Aid 3” lub po prostu „Aid 3”. Jeśli masz pilną wiadomość: „Aid 3, emergency traffic”.

Identyfikacja stacji

Oprócz spełnienia wymogów krajowych przepisów, prawidłowa identyfikacja stacji jest kluczowa dla sprawnego działania sieci. Należy przestrzegać obowiązujących przepisów oraz lokalnych procedur podczas korzystania ze znaków taktycznych.

Nawyki, których należy unikać

• myślenia na głos podczas nadawania

• sporów lub krytyki na antenie

• krzyczenia do mikrofonu

• niestandardowej fonetyki

• identyfikowania się przy każdym naciśnięciu PTT

• używania kodów „10”, sygnałów „Q” w fonii lub żargonu

• nadawania bez wcześniejszego przygotowania wiadomości

• prowadzenia rozmów w celu „zabicia czasu”