Skip to main content

Rozdział 8 - Operacje sieci w sytuacjach kryzysowych

Czym jest sieć kryzysowa?

Celem każdej sieci jest zapewnienie uporządkowanej łączności w grupie stacji. Sieć „kryzysowa” to grupa stacji zapewniających łączność jednej lub większej liczbie wspieranych instytucji albo ogółowi społeczeństwa w sytuacji zagrożenia komunikacyjnego. Sieć kryzysowa może mieć charakter formalny lub nieformalny - w zależności od liczby uczestników i natężenia ruchu.

Formaty sieci - sieci kierowane (formalne)

W sieci kierowanej stacja kontrolna sieci (NCS) organizuje i kontroluje całość działań. Stacja, która chce wywołać inną lub przekazać wiadomość, musi najpierw uzyskać zgodę NCS. Ma to na celu obsługę komunikatów o wyższym priorytecie w pierwszej kolejności oraz zapewnienie uporządkowanego przepływu informacji. Sieci kierowane najlepiej sprawdzają się przy dużej liczbie uczestników. (Nie należy mylić „sieci formalnych” z „wiadomościami formalnymi” — nie ma między nimi bezpośredniego związku).

Formaty sieci - sieci otwarte (nieformalne)

W sieci otwartej obecność NCS jest opcjonalna. Stacje mogą wywoływać się bezpośrednio. Jeśli NCS jest obecna, zazwyczaj sprawuje minimalną kontrolę, interweniując jedynie przy wzroście ruchu lub w celu rozwiązania problemów i utrzymania płynności pracy. Sieci otwarte stosuje się najczęściej przy niewielkiej liczbie stacji i małym natężeniu ruchu.

Rodzaje sieci kryzysowych

Sieci mogą pełnić różne funkcje, a dane zdarzenie może wymagać jednej lub kilku sieci każdego typu. Przy niewielkich działaniach wszystkie funkcje mogą być realizowane w jednej sieci.

  • Sieć ruchu (ang. Traffic Net)
    Obsługuje sformatowane wiadomości pisemne pomiędzy lokalizacjami wspieranej instytucji lub pomiędzy innymi sieciami. W działaniach kryzysowych może obsługiwać większość wiadomości. Wiadomości do lub spoza obszaru działań mogą być przekazywane do innej sieci obsługującej ruch dalekosiężny. Sieci HF umożliwiają dodatkowe szkolenie w obsłudze ruchu.

  • Sieć taktyczna (ang. Tactical Net)
    Obsługuje podstawową łączność operacyjną na miejscu zdarzenia, np. dla instytucji, monitorowania pogody, poziomu rzek itp., zwykle bez konieczności użycia formalnych komunikatów pisemnych. Może być tworzona jako podsieć przy dużym natężeniu ruchu.

  • Sieć zasobów lub logistyki (ang. Resource / Logistics Net)
    Służy do przyjmowania zgłaszających się operatorów, przydzielania zadań oraz lokalizowania potrzebnego sprzętu lub osób o określonych kompetencjach. W dużych operacjach może istnieć kilka takich sieci.

  • Sieć informacyjna (ang. Information Net)
    Zazwyczaj sieć otwarta służąca do zbierania i przekazywania informacji o rozwijającej się sytuacji bez nadmiernego ograniczania wykorzystania częstotliwości. NCS (jeśli istnieje) może przekazywać oficjalne komunikaty.

  • Sieć zdrowia i opieki (ang. Health & Welfare, H&W)
    Tam, gdzie przepisy na to pozwalają, obsługuje wiadomości między rodzinami i osobami znajdującymi się w i poza obszarem katastrofy. Najczęściej pracuje w pasmach HF, choć w obszarze działań mogą być używane sieci VHF/UHF jako „wspomagające”.

Zgłaszanie się do sieci kryzysowej

Zgłoszenie się (ang. check-in) jest konieczne w dwóch sytuacjach:

  1. przy pierwszym dołączeniu do sieci

  2. gdy masz wiadomość, pytanie lub informację do przekazania

Aby dołączyć do sieci kierowanej, poczekaj na wezwanie NCS do zgłoszeń i stosuj się do ewentualnych instrukcji (np. „zgłoszenia tylko ze wiadomościami alarmowymi”). W odpowiednim momencie podaj wyłącznie swój znak wywoławczy. Jeśli masz wiadomość — dodaj „z wiadomością” (ang. with traffic), a w przypadku wiadomości alarmowej — „z wiadomością alarmową”. Poczekaj na odpowiedź przed podaniem dalszych informacji.

Zgłaszanie się do sieci kierowanej bez wezwania jest zazwyczaj niewskazane. Jeśli jednak przez dłuższy czas nie ma wezwania, możesz po przerwie wywołać NCS, np.:

„Net Control, SP… z wiadomością”.

Aby dołączyć do sieci otwartej, wywołaj krótko NCS lub dowolną stację, aby ustalić, kto odpowiada za sieć. Jeśli jesteś już uczestnikiem i masz wiadomość, poczekaj na wolną częstotliwość przed wywołaniem.

Jeśli nie należysz do organizacji prowadzącej sieć, nie zgłaszaj się od razu z ofertą pomocy. Najpierw posłuchaj. Upewnij się, że masz coś konkretnego do zaoferowania (np. możliwość dostarczenia wiadomości lokalnie). Możesz zapytać o sieć zasobów i przełączyć się na jej częstotliwość.

Chłodne przyjęcie nie jest niczym osobistym. Kierownictwo sieci woli współpracować z osobami o znanych kwalifikacjach. Możesz zostać przydzielony jako pomocnik, protokolant lub łącznik - warto skorzystać z takiej okazji.

Przekazywanie wiadomości

Jeśli zgłosiłeś wiadomość, NCS może poprosić o jej wyszczególnienie wraz z miejscem docelowym i priorytetem. Następnie skieruje cię do odpowiedniej stacji - na częstotliwości sieci lub innej, aby nie blokować kanału. Zawsze sprawdź, czy częstotliwość jest wolna przed rozpoczęciem nadawania.

„Wbijanie się” do sieci

Jeśli masz wiadomość alarmową podczas pracy sieci, możesz być zmuszony do jej przerwania. Najczęściej robi się to, czekając na przerwę i mówiąc:

„Break, SP…”

NCS odpowie:

„SP…, nadawaj”

, a Ty:

„SP… z wiadomością alarmową”

Opuszczanie sieci

Zawsze poinformuj NCS o opuszczeniu sieci - nawet na krótko. W przeciwnym razie Twoja nieobecność może wywołać niepotrzebne działania sprawdzające.

Powody opuszczenia:

  1. zamknięcie lokalizacji - potwierdź i podaj znak taktyczny oraz wywoławczy

  2. przerwa bez zmiany operatora - poinformuj o czasie nieobecności

  3. przekazanie stanowiska innemu operatorowi - podaj jego imię i znak

Jeśli ktoś nakaże przeniesienie stacji - zrób to natychmiast i bez dyskusji. Poinformuj NCS przy pierwszej możliwości. Jeśli zostaniesz poproszony o wyłączenie radia - wykonaj polecenie i nie nadawaj, dopóki nie uzyskasz zgody.

Zwykle istnieje dobry powód takiej prośby. Może to być kwestia bezpieczeństwa albo potencjalne zagrożenie, takie jak np. ładunek wybuchowy, który może zostać uruchomiony przez energię RF.

Warstwy sieci

Systemy sieciowe są często wielowarstwowe dla większej efektywności. Niektóre obsługują ruch lokalny, inne ruch przychodzący i wychodzący. Można to porównać do systemu dróg: wiadomości lokalne trafiają bezpośrednio (drogi lokalne), a dalekosiężne przechodzą przez sieci regionalne i ogólnokrajowe (drogi krajowe, autostrady), po czym wracają do sieci lokalnych w miejscu docelowym.

Sieci inne niż foniczne

Sieci kryzysowe mogą korzystać także z innych trybów niż fonia. CW od dawna obsługuje formalny ruch dalekosiężny i może być bardzo wydajna. Radio pakietowe na VHF/UHF bywa używane lokalnie tam, gdzie wymagana jest dokładność i zapis wiadomości. Tryby HF, takie jak AMTOR i PACTOR, stosuje się na długich trasach. Coraz częściej testuje się również PSK31.

Sieci CW są zwykle kierowane. Sieci pakietowe, ze względu na automatyczny charakter store-and-forward, najczęściej działają jako otwarte - bez NCS.

Istnieją dwa systemy, które zyskały znaczną uwagę wielu grup łączności kryzysowej i oferują możliwości cyfrowej obsługi wiadomości:

Ćwicz i szkol się z wykorzystaniem trybów cyfrowych tak samo, jak w przypadku każdego innego rodzaju emisji

Jak przeprowadzić szkolenie sieci w D-Star lub Winlink? Tryby cyfrowe często nie działają w czasie rzeczywistym w trybie „klawiatura-do-klawiatury”, a dostarczenie wiadomości do miejsca przeznaczenia może zająć trochę czasu. Dlatego każda próba przeprowadzenia „konwencjonalnej” sieci musi odbywać się w znacznym spowolnieniu. Jednak bez poświęcenia na to czasu członkowie sieci nie będą wiedzieć, kto jest aktywny i operacyjny, czy sprzęt działa prawidłowo oraz czy w systemie nie występują żadne błędy. Sytuacja kryzysowa to nie jest moment na sprawdzanie, czy cyfrowe planowanie działa - przetestuj je podczas ćwiczeń lub sieci szkoleniowej, zanim naprawdę będzie potrzebne.

Back to top