Rozdział 7 - Podstawy pracy w sieci

Dlaczego istnieją sieci

Jedną z głównych zalet służby amatorskiej jest zdolność do przekazywania informacji w „środowisku grupowym” w czasie rzeczywistym pomiędzy wieloma lokalizacjami i do wielu odbiorców. W przeciwieństwie do wielu innych form łączności nasze komunikaty radiowe mogą być jednocześnie odbierane przez wszystkich członków grupy - i mogą oni natychmiast odpowiedzieć. Jednak bez odpowiedniej organizacji może to prowadzić do problemów.

Duża liczba nieuporządkowanych komunikatów może szybko przekształcić przeciążony system łączności w chaos. Aby temu zapobiec, krótkofalowcy stosują ustalone procedury zwane „siecią” (ang. network lub net) lub „netem”, które organizują przepływ komunikatów. Zadaniem sieci jest skuteczne przekazywanie jak największej liczby komunikatów w sposób szybki i dokładny. Sieci mogą mieć charakter formalny lub nieformalny - zależnie od potrzeb. Mogą pracować w fonii, telegrafii lub w trybach cyfrowych.

Struktura pracy sieci

Kierownik sieci (ang. Net Manager) jest osobą odpowiedzialną za jej funkcjonowanie, jednak zazwyczaj nie prowadzi jej bezpośrednio na antenie. Kierownik zapewnia obecność stacji kontrolnej sieci (ang. NCS - Net Control Station) z odpowiednią liczbą operatorów na każdą zmianę oraz monitoruje warunki pracy sieci i pasma w celu ewentualnej zmiany częstotliwości. Jeśli działa więcej niż jedna sieć, kierownik może odpowiadać za ich grupę, koordynując ich działanie oraz pracę poszczególnych NCS w celu zapewnienia sprawnego przepływu informacji między nimi. Może także przydzielać zasoby ludzkie i sprzętowe zgodnie z potrzebami.

Kierownik sieci może odpowiadać za regularnie zaplanowaną sieć lub zostać tymczasowo wyznaczony do zarządzania jedną lub kilkoma sieciami utworzonymi na potrzeby konkretnego zdarzenia. Stacja kontrolna sieci (NCS) kieruje bieżącą pracą sieci na antenie. NCS zarządza przepływem komunikatów zgodnie z ich priorytetem oraz śledzi ich pochodzenie, miejsce docelowe i status przekazania. Prowadzi również aktualną listę stacji, ich lokalizacji, przydziałów i możliwości. W intensywnych działaniach NCS może korzystać z pomocy asystentów do prowadzenia dokumentacji.

Stacje łącznikowe (ang. liaison stations) przekazują komunikaty pomiędzy różnymi sieciami. NCS lub kierownik sieci może wyznaczyć jedną lub więcej stacji do pełnienia tej funkcji pomiędzy określonymi sieciami. Stacje te mogą monitorować jedną lub obie sieci - choć łatwiejsze jest monitorowanie tylko jednej. Można to zrealizować poprzez wyznaczenie stacji łącznikowej w każdej z sieci lub przez jedną stację zgłaszającą się cyklicznie do obu sieci. W przypadku konieczności przekazania komunikatów o najwyższym priorytecie, gdy stacja łącznikowa nie monitoruje drugiej sieci, dowolny członek sieci może zostać wyznaczony do jego przekazania.

Opanowanie techniki pracy jako NCS jest jedną z najważniejszych umiejętności w łączności kryzysowej. W sytuacji kryzysowej pierwsza stacja, która pojawi się na częstotliwości, zazwyczaj przejmuje funkcję NCS - przynajmniej do czasu pojawienia się kierownika sieci lub osoby dowodzącej, która może przejąć kontrolę lub wyznaczyć innego operatora.

Rodzaje sieci - sieci otwarte (nieformalne)

W otwartej sieci kryzysowej centralna kontrola przez NCS jest minimalna - o ile w ogóle istnieje. Stacje wywołują się bezpośrednio w celu przekazania komunikatów. Zbędne rozmowy są zazwyczaj ograniczane do minimum. Sieci otwarte są często wykorzystywane w okresie poprzedzającym potencjalne zagrożenie, podczas wygaszania działań lub w mniejszych sieciach z niewielką liczbą uczestników.

Rodzaje sieci - sieci kierowane (formalne)

Sieć kierowana tworzona jest, gdy uczestniczy w niej duża liczba stacji lub gdy natężenie ruchu nie może być obsłużone według zasady „kto pierwszy, ten lepszy”. W każdej większej sytuacji kryzysowej zazwyczaj najlepiej pracować w sieci kierowanej. NCS może wtedy nadawać priorytety komunikatom według ich charakteru i treści.

W sieci kierowanej NCS kontroluje całość operacji. Stacje zgłaszające się nie mogą przerywać pracy sieci ani nadawać bez wyraźnego polecenia NCS - chyba że mają do przekazania komunikat alarmowy. NCS decyduje, kto korzysta z częstotliwości i które komunikaty są przekazywane w pierwszej kolejności. Rozmowy towarzyskie są zdecydowanie niewskazane, a znaki taktyczne będą najprawdopodobniej używane. Znaki taktyczne mogą być przypisywane stacjom w określonych lokalizacjach lub pełniącym konkretne funkcje. Na przykład operatorzy mobilni mogą otrzymać oznaczenia „Rover 1”, „Rover 2” itd.

Operator NCS może, według własnego uznania, zdecydować o utworzeniu „podsieci” w zależności od ilości przekazywanych komunikatów oraz ich charakteru. W takim przypadku może zostać wyznaczony operator NCS podsieci, który przejmie prowadzenie nowo utworzonej sieci.

Zadania sieci

Każda sieć ma określone zadanie lub zestaw zadań. W mniejszym zdarzeniu wszystkie potrzeby komunikacyjne mogą być obsłużone przez jedną sieć. W większym - może powstać kilka sieci realizujących różne funkcje. Przykłady:

Sieć komunikatów (ang. Traffic Net) - obsługa formalnych komunikatów pisemnych.
Sieć zasobów (ang. Resource Net) - przyjmowanie zgłaszających się operatorów i przydzielanie zadań; może również służyć do lokalizowania potrzebnego sprzętu lub operatorów o określonych umiejętnościach.
Sieć taktyczna (ang. Tactical Net) - obsługa podstawowej łączności operacyjnej na miejscu zdarzenia.
Sieć informacyjna (ang. Information Net) - przekazywanie ogłoszeń, biuletynów lub udzielanie odpowiedzi na ogólne pytania.
Sieć informacji o stanie zdrowia i bezpieczeństwie osób (ang. Health and Welfare Net) - obsługa wiadomości pomiędzy rodzinami i osobami znajdującymi się w i poza obszarem katastrofy, o ile jest to dozwolone prawnie.

Te różne typy sieci w kontekście łączności kryzysowej zostaną omówione bardziej szczegółowo w kolejnym rozdziale zatytułowanym „Operacje sieci w sytuacjach kryzysowych”.